Donorkind vzw

historiek & wetgeving

Historiek | Wetgeving

Historiek

De eerste medisch begeleide donorinseminaties in België vonden wellicht plaats in de late jaren ‘40 of vroege jaren ‘50. Accurate gegevens over die periode zijn echter onbestaande. Onder invloed van de heersende traditioneel-christelijke waarden werd de praktijk gehuld in een taboesfeer. De eerste behandelingen met donorsperma werden uitgevoerd in het grootste geheim en er werden amper gegevens geregistreerd. De eerder beperkte vraag naar donorbehandelingen kon in die tijd nog volledig beantwoord worden met vers sperma.

Tijdens de jaren ’70 geraakte donorinseminatie geleidelijk meer aanvaard en begonnen steeds meer artsen de behandeling uit te voeren. Ook de vraag naar donorsperma groeide gestaag, waardoor deze niet langer beantwoord kon worden met vers sperma. Nadat dr. Schoysman in 1970 de eerste Belgische spermabank oprichtte in zijn privépraktijk in Sint-Agatha-Berchem, schakelden ook steeds meer andere artsen over naar het gebruik van diepgevroren donorzaad uit spermabanken. Op die manier kon men de continue beschikbaarheid van donorsperma beter garanderen. Vandaag de dag werken alle fertiliteitsklinieken met diepgevroren donorzaad, voornamelijk om het risico op infecties in te perken. Een ander voordeel is dat men stalen van een bepaalde donor kan reserveren voor een volgend kind binnen eenzelfde gezin.

Eiceldonatie is gebaseerd op in-vitrofertilisatie (ivf) en is dus een veel recentere techniek. In 1978 werd met Louise Brown de eerste ivf-baby geboren. Pas enkele jaren later werd de techniek ook toegepast op gedoneerde eicellen. In 1983 werd in Australië het eerste kind via eiceldonatie geboren. In België werden de eerste eiceldonaties pas in de late jaren ‘80 uitgevoerd.

Tot 2007 bestond er in België geen wetgeving die de praktijk van donorbehandelingen reguleerde, en bepaalde elk fertiliteitscentrum zijn eigen beleid. Voordien werden afspraken tussen wensouders, donoren en fertiliteitsklinieken vastgelegd in schriftelijke contracten, maar deze hebben eigenlijk weinig bindende juridische waarde.

Wetgeving

MBV-wet 2007

Op 6 juli 2007 verscheen in het Belgisch Staatsblad de wet betreffende medisch begeleide voorplanting en de bestemming van de overtallige embryo's en de gameten. Hoofdstuk IV van deze zogenaamde MBV-wet bevat alle regels met betrekking tot de donatie van gameten. De belangrijkste bepalingen uit dit hoofdstuk worden hieronder opgesomd. De volledige wettekst kan je hier lezen.

Kanttekeningen bij de MBV-wet

Enkele bijkomende opmerkingen zijn noodzakelijk om de MBV-wet in het juiste perspectief te plaatsen.

Nieuwe wetsvoorstellen 2014-2015

Begin 2013 werd vzw Donorkind door Jean-Jacques De Gucht (Open Vld) uitgenodigd in de Senaat om haar standpunten met betrekking tot de anonimiteit van donoren toe te lichten. Dit leidde ongeveer een jaar later (februari 2014) tot een wetsvoorstel. In dit voorstel, ingediend door Sabien Lahaye-Battheu, werd naast anonieme sperma- en eiceldonatie ook ruimte voorzien voor verschillende types niet-anonieme donatie. De keuze voor het type donatie werd hierbij bij zowel de wensouders als de donoren gelegd. In november 2014 werd dit wetsvoorstel opnieuw ingediend door Sabien Lahaye-Battheu en Els Somers, en hierover werd op 24 februari 2015 in de Kamercommissie Volksgezondheid een hoorzitting gehouden.

Naar aanleiding van de hoorzitting, waar naast vele andere sprekers ook vzw Donorkind haar commentaren kwijt kon, verscheen intussen een reeks nieuwe wetsvoorstellen. Ten eerste herschreef Open Vld haar wetsvoorstel, met als belangrijkste wijziging dat de ouders geen keuzevrijheid meer krijgen, vanuit de overtuiging dat dit tot discriminatie kan leiden. Sommige donorkinderen zouden zo immers wel toegang krijgen tot informatie over hun donor en anderen niet, afhankelijk van de keuze die hun ouders maakten. Men pleit nu voor een systeem dat initieel uitgaat van anonimiteit. Enkel wanneer zowel de donor als het donorkind deze anonimiteit wensen te doorbreken, kan het donorkind beschikken over afstammingsinformatie. Meer informatie over dit nieuwe wetsvoorstel vind je hier.

De tegenvoorstellen van Valerie Van Peel (NV-A) en Els Van Hoof en Sonja Becq (CD&V) zetten het recht op afstammingsinformatie van het donorkind wel resoluut op de eerste plaats. Beide wetsvoorstellen willen een einde maken aan donoranonimiteit en willen dus enkel nog niet-anonieme donoren toelaten. Beide partijen pleiten ook voor de oprichting van een DNA-databank, dat reeds geboren donorkinderen ook de kans moet geven om hun donor en/of halfsiblings te vinden. Tot slot pleiten beide partijen (net als Open Vld overigens) voor een betere en langdurigere psychosociale begeleiding van alle betrokken partijen. De wetsvoorstellen van N-VA en CD&V verschillen er voornamelijk in dat dat van CD&V is ingebed in de reeds bestaande MBV-wet uit 2007, terwijl NV-A met een volledig nieuw voorstel naar voren treedt.